กว่าจะเป็นผ้าไหมไทย

กว่าจะเป็นผ้าไหมไทยที่สวยงาม

IMG_5650

ผ้า หนึ่งผืนใช่มีเพียงความงามที่ปรากฏสู่สายตาเท่านั้น ยังรมีเรื่องาวความเป็นมาที่น่าสนใจให้เราได้เรียนรู้ ภูมิปัญญาชาวบ้านที่คิดค้นกรรมวิธีอย่างน่าอัศจรรย์ใจ การปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเป็นวิถีที่มีมายาวนานกว่า 3,000 ปี โดยการพบหลักฐานจากเศษผ้าที่ติดอยู่กับกำไลสำริดของมนุษย์ยุคก่อนประวัติ ศาสตร์ที่บ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี ชาวอีสานปลูกหม่อนเลี้ยงไหม สาวไหมและทอผ้าอยู่ใต้ถุนบ้าน วิถีชีวิตเรียบง่ายของชาวภาคอีสาน สาวเรื่องราวไปถึงที่มาของเส้นไหมเส้นใยธรรมชาติที่กลายมาเป็นผืนผ้าอัน วิจิตรงดงาม

                “กว่าจะได้ผ้าไหมผืนงามนั้น  ต้องผ่านกรรมวิธีที่พิถีพิถันทุกขั้นตอน”

IMG_5681

               เริ่ม ต้นจากการปลูกต้นหม่อน ดูแลรักษาให้ได้ใบหม่อนที่มีคุณภาพดี ช่วงเวลาและตำแหน่งการเก็บเกี่ยวใบนั้นสำคัญยิ่งนัก แต่ละใบก็มีความเหมาะสมสำหรับตัวไหมในแต่ละช่วงวัย ในส่วนของการเลี้ยงไหม กระด้งเป็นภาชนะในการเลี้ยงหนอนไหมในระยะฟักตัว วงจรชีวิตหนอนไหมจะอยู่ในกระด้งมีหน้าที่กินใบหม่อน เมื่อย่างเข้าสู่ไหมวัยแก่ จากนั้นจะหยุดกินใบหม่อน เราเรียกช่วงเวลานี้ว่า ไหมสุก”  ลำตัวหนอนไหมจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองใส

               ถึง ระยะนี้จะต้องโยกย้ายตัวไหมไปไว้ในจ่อกระด้ง ถึงเวลาแล้วหนอนไหมจะสร้างรังโดยการพ่นเส้นใยรอบตัวถักทอห่อหุ้มตัวเอง เป็นทรงวงรีหนอนด้านในจะพัฒนากลายเป็นดักแด้ ถึงเวลาคัดแยกรังไหมไปสู่กระบวนการสาวเส้นไหม การที่จะได้เส้นไหมที่คุณภาพดีนั้น ต้องพิถีพิถันคัดเลือกรังไหมที่สมบูรณ์ ไม่มีรู ไม่บวม ไม่บุบ ไม่เกิดเชื้อรา ไม่ด้าน ฯลฯ เพื่อให้ได้เส้นไหมที่กลมมีขนาดสม่ำเสมอทั้งเส้น กระบวนการการดึงเส้นไหมออกจากรังไหมด้วยโปรงสราวกับไม้คืบ โดยความร้อนจากน้ำร้อนจะทำให้เปลือกรังอ่อนตัวลง จนสามารถดึงเส้นใยออกมาได้ ลักษณะคล้ายเส้นด้าย เพื่อเส้นไหมที่สาวเรียงระเบียบจึงต้องผ่านวิธีการกรอ และการทำไจไหม เพื่อนำเส้นไหมที่ได้มาย้อมสี สีจากธรรมชาติจะได้ผลลัพธ์ที่ดีสวยติดทนนาน เช่น สีแดงจากคลั่ง สีน้ำเงินจากคราม สีเหลืองจากเปลือกไม้ เป็นต้น เมื่อย้อมจนได้สีที่ต้องการก็นำมาทอไหมด้วยกี่เป็นเครื่องมือทอผ้าไหม ทอจนกลายเป็นผ้าไหมผืนงาม

Twitter icon